List do burmistrza miasta Wiesławy Kwiatkowskiej
| 2016-09-21 20:13:34 | drukuj

 

Burmistrz Milanówka
Pani Wiesława Kwiatkowska
Wm.

    Szanowna Pani Burmistrz!

          W nawiązaniu do Pani apelu, który jak przypuszczamy jest też apelem naszych radnych sondującego przydatność miejsca dla przyszłego Centrum Kultury w naszym mieście odpowiadamy – w imieniu naszego stowarzyszenia – Milanowskiego Towarzystwa Letniczego, tak blisko związanego z inicjatorem pierwszego ośrodka kultury w Milanówku, jakim  był założyciel gminy Michał Lasocki – że jedynym miejscem z punktu widzenia potrzeb, usytuowania, tradycji lokalnej historii, jak i uwzględniającym wolę człowieka, który ten teren podarował mieszkańcom – jest zachowanie dotychczasowego miejsca.

          Jak Pani z pewnością dobrze wie, wkrótce po utworzeniu Letniska Milanówek – z inicjatywy Michała Lasockiego odbyło się w dniu  3 września 1908 roku zebranie założycielskie Milanowskiego Towarzystwa Letniczego (MTL). W czasie tego zebrania powołano zarząd tej organizacji z przewodniczącym Michałem Lasockim, ale i zarazem podjęto kilka ważnych uchwał. Jedna z nich dotyczyła wzniesienia „tymczasowego budynku” (przez pierwsze lata zwano go „budynkiem teatralnym” – później przyjęła się nazwa Teatr Letni) z przeznaczeniem na siedzibę MTL  oraz organizowanie spotkań mieszkańców Letniska, koncertów, przedstawień teatralnych, „zabaw tańcujących i dziecinnych”.  Cytaty z zachowanych dokumentów! Z zachowanego w dokumencie sformułowania „tymczasowego budynku” można domniemywać, że przewidywano w przyszłości wzniesienie bardziej okazałego obiektu.


Teatr Letni, 2016, fot. M. Koszuta

Z uwagi na początkowy brak kapitału umożliwiającego szybką realizację tej inwestycji przyjęto zaoferowaną przez członków zarządu pożyczkę nieoprocentowaną.

Budynek powstał w ciągu niespełna roku, bo pod koniec lipca 1909 r. oddano go do użytku. Natychmiast rozpoczęto organizowanie w nim koncertów, przedstawień teatralnych, spotkań publicznych i bali, a w kilka lat później, bo od 1912 r. – pokazów kinematografu. Wkrótce inwestycja zaczęła przynosić dochód, tak że po roku zwrócono pożyczkę.

W historii budynku (1911-12) zapisała się budowa dwupłatowego samolotu, którą rozpoczął w nim mieszkający w Milanówku 17-letni konstruktor Władysław Zalewski - student Szkoły Mechaniczno-Technicznej Wawelberga i Rotwanda w Warszawie.

W okresie I wojny światowej w Teatrze Letnim 11 października 1914 r. utworzono Komitet Obywatelski z przewodniczącym Piotrem Krasnodębskim, a w październiku pierwszą straż obywatelską pod nazwą Milicja Obywatelska z jej komendantem Antonim Żwanem[1]. Tu przejściowo – zanim na dłużej ulokowano go w willi „Bożenka” – znalazł się szpital polowy.

Sprawne zaopatrzenie ludności w żywność i leki, jakie zorganizował Komitet Obywatelski oraz zapewnienie bezpieczeństwa ludności przez straż obywatelską, kiedy w okolicy grasowały uzbrojone bandy, kiedy przez zachodnie Mazowsze przetaczały się armie walczących stron Niemców i Rosjan – na trwałe zapisały się we wdzięcznej pamięci milanowian.

W okresie międzywojennym Teatru Letni stał się miejscem wielu spotkań publicznych mieszkańców Milanówka, jak i licznie odwiedzających naszą miejscowość gości z niemal całej Polski. Odbywały się tu koncerty i przedstawienia teatralne. M.in. w przedstawieniu Fredry „Zrzędność i przekora” występuje mieszkający w Milanówku znany warszawski aktor Rufin Morozowicz. W 1929 roku odbywa się prapremiera sztuki jego córki Marii Morozowicz-Szczepkowskiej Nowa kobieta, którą wyreżyserowała i zagrała główną rolę.

W budynku Teatru Letniego odbywało się wiele uroczystości, m.in. w rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego czy 10-lecia bitwy z bolszewikami na przedpolach W-wy. Wielokrotnie występowała orkiestra Feliksa Dzierżanowskiego, koncertowała solistka Opery Warszawskiej Julia Mechówna, odbywały się koncerty chopinowskie m.in. z udziałem mieszkającej w Milanówku prof. Zofii Rabcewiczowej.   

W starych dokumentach zachowały się z 1922 r. ulotki reklamujące przedstawienia kilku  wystawionych w tym budynku jednoaktówek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” bez podania autorów, za to z pełną obsadą nazwisk występujących tu wykonawców (Tatuś pozwolił - komedia w 1 akcie, Pokój do wynajęcia - krotochwila w 1 akcie). Koszt biletów wstępu podano w markach (20 marek!!!).

Budynek Teatru Letniego stał się miejscem spotkań najważniejszych lokalnych organizacji, jak BBWR, Stronnictwa Narodowego, Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Organizowano tu popisy sprawności fizycznej młodzieży szkolnej.  Wielokrotnie spotykały się w budynku miejscowe drużyny ZHP – co odnotowano m.in., w pracach nt. historii milanowskiego harcerstwa pióra Mariana Hassy.

W 1938 r. – w związku z wyczuwanym zbliżaniem się wojny – LOPP zorganizowała w Teatrze Letnim wystawę mającą na celu przybliżenie tajników nowoczesnej obrony w przypadku wojny. W tym samym roku na placu w pobliżu Teatru Letniego odbyło się – co zapisało się chlubnie w historii miasta - przekazanie przedstawicielom  Wojska Polskiego zakupionego przez milanowian, jako dar lokalnej społeczności, ciężkiego karabinu maszynowego.

Szanowna Pani Burmistrz!

            Warto wiedzieć, że przez prawie cały okres okupacji budynek był celowo zamknięty i celowo zagracony, aby nie mógł służyć okupantowi.  W początkach 1944 roku w Stacji Jedwabniczej St. i H. Witaczków powstał pomysł wystawienia w Teatrze Letnim polskiej sztuki teatralnej ku pokrzepieniu serc, by dać do zrozumienia, że Polska żyje i odrodzi się. Mieszkający w Milanówku prof. Wieczorkiewicz zaproponował wówczas Witaczkom, aby powierzyć to zadanie znanemu reżyserowi Leonowi Schillerowi. Ten przyjął zadanie, podjął decyzję wystawienia weselnego widowiska obrzędowego w swoim opracowaniu, powstałego jeszcze w 1933 r. Spośród pracowników fabryki wybrano utalentowanych wykonawców i na przełomie kwietnia i maja 1944 r. przeprowadzono pierwsze  próby z oczyszczonego z „gratów” budynku.

Na sześć dni przed wybuchem Powstania Warszawskiego  Schiller napisał (datowany 26 lipca 1944 r.) list, związany z przyznanym mu przez Fabrykę Jedwabiu honorarium potwierdzając niejako gotowość spektaklu do wystawienia. W kilka dni później wybucha Powstanie Warszawskie i przedstawienie nie dochodzi do skutku.

Pięknie się stało, że pani Iwona Dornarowicz - prezes Stowarzyszenia T-Art. w Milanówku - wiedząc o tym projekcie postanowiła wraz z Zespołem, że niedokończone dzieło po latach ujrzy wreszcie światło dzienne. I tak po wielu latach w lutym 2014 odbyła się premiera „Godów weselnych – widowiska obrzędowego w układzie Leona Schillera/Iwony Dornarowicz”. 

Piękna to była decyzja i zarazem próba uzmysłowienia władzom samorządowym Milanówka, że miasto o tak wspaniałych tradycjach w dziedzinie upowszechniania kultury, miasto z profesjonalnie działającym zespołem teatralnym T-Art., miasto zamieszkujących tu śpiewaków o sławie nie tylko krajowej, ale i międzynarodowej, miasto znakomitych aktorów rozsławiających polską sztukę w kraju i na świecie -  nie ma faktycznie do dyspozycji sali teatralnej do prezentowania swojego dorobku, organizowania koncertów i prowadzenia zajęć rozwijających talenty młodego pokolenia milanowian!

 

Szanowna Pani Burmistrz!

Nie bez powodu przywołujemy w tym liście historię, bowiem nierozerwalnie z nią związany jest budynek Teatru Letniego.  Po Powstaniu  Warszawskim Teatr Letni na krótko stał się szpitalem.

W styczniu 1945 r. - rozpoczął się ciekawy okres w historii tego obiektu. Mieszkający w tym czasie w Milanówku prof. Jan Sierpiński organizuje w teatrze cieszące się wielkim powodzeniem koncerty umuzykalniające z płyt gramofonowych, przy których organizacji wspiera go późniejszy ceniony muzykolog Józef Kański.  W 1945 roku po Powstaniu Warszawskim aktorzy przebywający w naszej miejscowości wystawiają Teatrze Letnim m.in. sztukę Michała Bałuckiego „Grube Ryby” – obok takich sław, jak Mieczysława Ćwiklińska i Jan Kurnakowicz występuje w niej mieszkający w naszym mieście wybitny śpiewak i aktor Stanisław Gruszczyński. Koncerty chopinowskie dają w nim znakomici polscy wykonawcy, jak prof. Zofia Rabcewiczowa i Zbigniew Śliwiński. Koncerty charytatywne muzyki poważnej i rozrywkowej organizuje uczeń miejscowego liceum Andrzej Bałdyga. Wszystkie te koncerty i przestawienia teatralne odbywają się przy wypełnionej sali, bowiem wszyscy łaknęli polskiej muzyki i polskiego żywego słowa. Teatr Letni przywracał mieszkańcom Milanówka i tysiącom przebywających tu wówczas uciekinierów z płonącej Warszawy wiarę w odrodzenie polskości.

            W pierwszych latach po wojnie Teatr Letni i cały teren zwany „Rozrywką” wraz z kortami – w wyniku decyzji wojewody L. Durki przeszedł w gestię miejscowej gminy. Po latach świetności w latach 1945-50 budynek stopniowo popadał w ruinę i wkrótce przekształcił się w magazyn mebli.

Jesienią 1964 r. w czasie posiedzenia Rady Narodowej, padł wniosek, aby dawny Teatr Letni przeznaczyć do rozbiórki. Protestuje radna nauczycielka WF i działaczka TKKF Zofia Iwaszkiewicz – w ostatniej chwili powstrzymuje prawie już podjętą decyzję. Udaje jej się pozyskać środki na remont i cały obiekt otrzymuje po przebudowie kierowany przez nią TKKF „Morwa”. Główną salę powiększono przez zburzenie sceny. Przeprowadzono generalny remont obiektu, założono drabinki gimnastyczne, dobudowano część murowaną, sanitariaty, natryski i szatnię, kawiarenkę. Zabudowano scenę tworząc tam trzy maleńkie pomieszczenia administracyjne. Przez kilka lat budynek teatralny do 1998 r. wraz z kortami i pozostałym terenem sportowym służył rekreacji i spotkaniom członków TKKF.

W połowie 1998 r. Rada Miasta podjęła decyzję o przekazaniu całego terenu wraz z kortami do dyspozycji Miejskiego Ośrodka Kultury (MOK), który pod zmienioną obecnie nazwą (Milanowskie Centrum Kultury – MCK) rozwijał tu przez kolejne lata działalność w zakresie kultury, sportu i rekreacji. W obu budynkach – głównym  teatralnym i tzw. „Galerii Letnisko” – odbywały się wszystkie ważniejsze imprezy, spotkania rocznicowe, wystawy i jubileusze miasta, bale i zabawy, koncerty mieszkających tu śpiewaków, jak Justyna Reczeniedi, Romuald Tesarowicz, czy aktorów, jak Dorota Stalińska czy Andrzej Zaorski, wykłady Uniwersytetu Trzeciego Wieku. O zaletach pięknej polszczyzny mówił mieszkający w naszym mieście prof. Jerzy Bralczyk. Odbywały się główne imprezy kolejnych edycji Festiwalu Otwarte Ogrody, pokazy filmów i imprezy dla dzieci i młodzieży, spotkania autorskie oraz imprezy organizacji pozarządowych.

Szanowna Pani Burmistrz!

Piszemy o Teatrze Letnim i związanym z nim całym terenem nazwanym przez założyciela Milanówka Michała Lasockiego „rozrywka”, bo w swoim założeniu miał służyć szeroko pojętej integracji mieszkańców (i przez lata służył!), upowszechnieniu kultury i oświaty (i upowszechniał!), popularyzowaniu dorobku miasta, w tym jego chlubnej historii (i popularyzował!).

W świetle przedstawionych faktów, centralnego usytuowania terenu w mieście, roli jaką odegrał w historii Milanówka - utworzenie w tym miejscu przyszłego Centrum Kultury jest nie tylko w pełni uzasadnione, ale powinno być wyrazem szacunku dla człowieka, który ten teren podarował miastu, aby godnie służył mieszkańcom.

Pisząc te słowa nie wątpimy, że wniosek nasz zostanie udostępniony do wiadomości mieszkańcom i spotka się z pełnym poparciem. Zarazem wyrażamy nadzieję, że projekt architektoniczny nowego Centrum Kultury – które ma służyć obecnemu i przyszłym  pokoleniom – zostanie przyjęty w wyniku szerokiego i wnikliwego przedyskutowania z mieszkańcami. Miejmy świadomość tego, że teren podarowany przez Lasockiego wraz z Teatrem Letnim to wielka historia małego Milanówka. Natomiast miniatura obecnego Teatru Letniego powinna się znaleźć w przyszłym muzeum naszego miasta wraz z opisem roli, jaką odegrał w dziejach Milanówka.

Wiceprezes

(Andrzej Pettyn)

Prezes

(mgr Dariusz Biernacki)

 

[1] Przewodniczącym Komitetu Obywatelskiego nie był Michał Lasocki (mimo iż zainicjował go), jak podaje „Zarys historii Milanówka” (1995), lecz członek zarządu MTL artysta malarz Piotr Krasnodębski (podstawa – wywiady A. Pettyna z jego wnukiem Piotrem Krasnodębskim (1998) i Łukaszem Pawłowskim stangretem Michała Lasockiego (1959).

Do wiadomości:

Rada Miasta Milanówka

Reklamy
Polecamy

poprzednie zamknij następne