Skąd się wzięła nazwa "Milanówek"?
Andrzej Pettyn | 2010-05-14 13:02:48 | drukuj

Bardzo często osoby spoza Milanówka, ale również milanowianie, zadają mi to pytanie i jak do tej pory nie udało mi się uzyskać w pełni wiarygodnych informacji, które umożliwiają jednoznaczną odpowiedź nie budzącą wątpliwości. Zdecydowałem się więc na zamieszczenie rozważań na ten temat na stronach internetowych Towarzystwa Miłośników Milanówka, aby zachęcić przypadkowych czytelników tych stron do poszukiwania odpowiedzi. Przekonałem się już kilkakrotnie, że takie publikacje w sieci przynoszą niekiedy zaskakujące informacje. Może więc i tym razem?

Według historyka Andrzeja Góralskiego nazwa ta w źródłach pisanych pojawiła się w XVI wieku i dotyczyła wsi szlacheckiej o nazwie "Milanowo-Rabsztin (w niektórych tekstach "Rabsztyn"). Widnieje ona na mapie z XVI wieku oraz na mapie Karola de Pertheesa (1739-1815) z 1792 r. fizjografa Pierwszej Rzeczypospolitej. W związku z ostatnim zapytaniem o pochodzenie nazwy ?Milanówek?, które napłynęło do mnie, wysłałem list do Dyrekcji Kampinoskiego Parku Narodowego z prośbą o potwierdzenie, czy nazwa Milanowo znajduje się w posiadanym przez dyrekcję KPN wydawnictwie "Mapa okolic Warszawy" (sporządzona ok. 1786 r.), wyrytowana przez P.A.F. Tardieu Wyd. P.A.F. Tardieu. Paryż, a której autorem jest ww. Perthees. Jeśli otrzymam potwierdzenie, że rzeczywiście znajduje się na niej wieś ?Milanovo? lub podobna usytuowana na terenie obecnego Milanówka, powiadomię zainteresowanych i uzupełnię ten tekst.

W oparciu o skąpe dane, można przypuszczać, że nazwa wywodzi się od nazwiska rodziny szlacheckiej Milanowskich herbu Boleścic. Milanowscy pełnili wiele ważnych funkcji na terenach obecnego Mazowsza. Stanisław Milanowski w 1377 roku był podkomorzym warszawskim, Andrzej Milanowski w 1486 r. był kasztelanem liwskim, zakroczymskim, warszawskim - o czym pisze J. Piętka w pracy "Mazowiecka elita feudalna późnego średniowiecza" (W-wa 1975 r., s. 96).

Potwierdzenie związków rodziny szlacheckiej Milanowskich prawdopodobnie znajduje się w ?Metryce Koronnej? (Metrica Regni), jak w XVI wieku określano całość ksiąg powstałych w wyniku działalności kancelarii królewskiej od początku panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447 r.) do upadku Rzeczypospolitej po trzecim rozbiorze w 1795 r. Spróbuję wkrótce uzyskać zgodę na wgląd w te stare dokumenty, co jak się orientuję nie jest jednak sprawa prostą. Znajduje się tam 790 tomów!!! (53 metry bieżące). Interesuje mnie np. kto był właścicielem tych ziem, na których położony jest Milanówek, zanim przeszły w ręce rodziny Lasockich. O jednym z nich pułkowniku Karolu Skalskim zamieściłem obszerny rozdział w mojej ostatniej książce (?Milanówek - miejsce magiczne?, TMM 2005 r.) pióra Lecha Jabłońskiego, ale warto kiedyś prześledzić losy dóbr ziemskich Milanówka od kiedy ich właścicielem (przynajmniej to jest udokumentowane) został urodzony w 1760 r. Teofil Goltz. Być może istnieją jakieś dokumenty, które ostatecznie wyjaśnią etymologię słowa ?Milanówek?.

Nie wykluczam, że istnieją jakieś związki Milanówka z miejscowościami Milanów. W Polsce istnieją dwie miejscowości o tej nazwie. Jedna z nich to Milanów - wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Milanów, druga zaś to Milanów - wieś w woj. mazowieckim, w gminie Chynów w pow. Garwolińskim.

Jeśli chodzi o pierwszy wymieniony Milanów to dowiedziałem się, że po raz pierwszy w źródłach historycznych nazwa wsi Milanów pojawiła się w 1431 roku. Wieś była wówczas własnością szlachcica Andrzeja Kostro. W 1440 r. niejaki Mroczko z Milanowa, rządca łukowski, kupił starostwo parczewskie. W XVII wieku Milanów należał do dóbr Potockich, a później Czetwertyńskich, którzy zbudowali tu piękną rezydencję.
Ten drugi Milanów - to wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Chynów. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego. Nie udało mi się pozyskać informacji o historii tej wioski.

Jeden z tropów nazwy Milanówek prowadzi do? Wilanowa. W XIII na terenie dzisiejszego Wilanowa powstała osada o nazwie Milanów, własność klasztoru Benedyktynów w Płocku. W 1338r - Milanów stał się własnością książąt Mazowieckich. W 1378 - książę Janusz przekazał osadę swojemu podkomorzemu, którego potomkowie przyjmują nazwisko? Milanowscy. Koniec XIV w. - Milanowscy postawili murowany dwór i kaplicę. II połowa XVII wieku - to początek rozkwitu Milanowa pod rządami Leszczyńskich. Na miejscu dworu rozpoczęto się budowę murowanego pałacu, przerwaną przez potop szwedzki. W 1676 - posiadłość kupił król Jan III Sobieski. Architekci Tylman z Gameren, a później August Locci wznieśli tam letni pałac królewski, z początku nazywany Villa Nova, później przemianowany na swojski Wilanów. Powstał również kościół Św. Anny.
Milanowscy byli rodziną niezwykle ruchliwą. Z nimi wiąże się też historia Czerniakowa. Mianowicie w 1502 r. właścicielem wsi został Mikołaj Milanowski.

Dziwne są te ślady związane z rodziną Milanowskich, ale może ślad amerykański dostarczy nam kiedyś nowych informacji. Otóż na tamtejszych stronach internetowych rozpoczęło się poszukiwanie pod hasłem: Discover Your Family Story i zapytania:
What we know abort the Milanowski Family? Where were Milanowski families living in 1920? Zamieszczono tam również następujące wyjaśnienie: Polish: habitational name for someone from a place called Milanowo, Milanów, or Milanówek, all named with the personal name Milan (see Milan 3) or with a derivative of the adjective miły "pleasant", "favorable".

Pozostaje uzbroić się w cierpliwość i czekać w nadziei, że może kiedyś student z Milanówka podejmie się napisania pracy magisterskiej na temat genealogii nazwy tej miejscowości i uda mu się tę sprawę wyjaśnić.

Andrzej Pettyn
Reklamy
Polecamy

poprzednie zamknij następne