dr Alfred Fiderkiewicz (1886-1972)
| 2017-11-12 20:53:11 | drukuj

dr Alfred Fiderkiewicz ur. 2 sierpnia 1886 r. w Horodence (zm. 8 czerwca 1972 r. w W-wie). Dr Fiderkiewicz poniósł wielkie zasługi jako lekarz wielu milanowian, jako dyplomata i prezydent Krakowa, działacz ruchu lewicowego i ludowego. Młodość spędził w USA, gdzie  w latach 1904-1910 pracował jako robotnik, później  Studiował na Uniwersytecie w Bostonie (1910–1914). Po ukończeniu studiów w latach od 1914 do 1922 był zatrudniony w szpitalu jako chirurg. W czasie pobytu w USA działał w ruchu socjalistycznym i w związkach zawodowych. Po powrocie do Polski w W 1926 był kandydatem KPP i NPCh na prezydenta Rzeczypospolitej.
 W 1920 współzałożyciel i prezes amerykańskiego oddziału Polskiego Stronnictwa Ludowego Wyzwolenie (PSL-Wyzwolenie). Po powrocie do kraju w 1922, z listy tego ugrupowania, wybrany do sejmu. W 1924 współorganizator, a następnie przywódca Niezależnej Partii Chłopskiej (NPCh), która w sejmie współdziałała z Komunistyczną Partią Polski (KPP).
W 1927 na kilka miesięcy został osadzony na Pawiaku, później  wyjechał do Gdańska i na dwa miesiące do ZSRR. Po powrocie do Polski praktykował jako lekarz w Milanówku (do 1943). W tym czasie jako lekarz - wg opowieści Hanny Mickiewiczowej (żołnierza AK),  zasłużył się jako ofiarny lekarz, wspierający szczególnie ludzi ubogich. Był członkiem Klubu Demokratycznego w Warszawie, zasiadał również we władzach Stronnictwa Demokratycznego. Po klęsce wrześniowej 1939  jego dom stał się szpitalem polowym, w którym udzielano doraźnej pomocy rannym żołnierzom. 14 IX 1940 został aresztowany przez gestapo, a dzięki wysokiemu okupowi został zwolniony po 2 miesiącach. W połowie 1941 zakładał w Warszawie organizację „Proletariusz”, w styczniu 1942 przystąpił do PPR. . Był organizatorem spotkań przedstawicieli PPR i Delegatury Rządu w lutym i marcu 1943. Za ujawnienie działalności konspiracyjnej przeciwko okupantowi 28 VI 943 ponownie aresztowany, od sierpnia 1943 do stycznia 1945 został uwięziony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz.
. Piszac o jego działalności historyk Janusz Osica nazwał go nietuzinkowym komunistą. Szczęśliwie przeżył obóz, a po zakończeniu wojny przez krótki okres pełnił obowiązki prezydenta Krakowa (od 5 lutego do 14 czerwca 1945). Od 1945 do 1949 pracował w dyplomacji w charakterze chargé d’affaires w Londynie, posła w Montrealu i Budapeszcie. W czasie misji dyplomatycznej szczególnie zasłużył się w staraniach o odzyskanie zabezpieczonych w okresie wojny depozytów banku polskiego i skarbów kultury narodowej, zwłaszcza tzw. skarbów Wawelskich, m.in. arrasów. W wyniku starań Fiderkiewicza Kanadyjski Czerwony Krzyż po wonie przesłał do PCK w Polsce znaczne ilości odzieży, żywności, lekarstw i zaopatrzenia dla szpitali. Od 1948  m.in.  przewodniczył Związkowi Zawodowemu Pracowników Służby Zdrowia. Działał również w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce (był jej dyrektorem!). Jako jej dyrektor przyczynił się do skutecznego ścigania zbrodni hitlerowskich przeciwko Narodowi Polskiemu. Fiderkiewiczowi poświęcony jest rozdział w wydanej przez naszą organizację w książce „Milanówek – Mały Londyn”.
Dr Fiderkiewicz napisał kilka książek, głównie o charakterze wspomnieniowym: "Brzezinki. Wspomnienia z obozu" (Czytelnik, 1954), "Wspomnienia znad płonącego jaru" (Iskry, 1955), "Wspomnienia z Ameryki" (Iskry, 1956), "Dobre czasy. Wspomnienia z lat 1922-1927" (Iskry, 1958), "O wojnie i ludziach PPR" (Iskry, 1962), "Burzliwe lata" (Iskry, 1963).
Odznaczony m.in. Orderem Budowniczych Polski Ludowej, Krzyżem Komandorskim i Oficerskim (19 lipca 1946)[1] Orderu Odrodzenia Polski oraz Sztandaru Pracy I klasy[2].
Z wywiadów przeprowadzonych z ludźmi, którzy znali dra Fiderkiewicza jako niezwykle ofiarnego lekarza, m.in. leczyli się u niego Hanna Mickiewiczowa i jej rodzina – wynika, że bardzo go ceniono jako lekarza ale i mieszkańca Milanówka, zawsze gotowego spieszyć z pomocą (  ubogim często dawał leki i nie pobierał opłat za pomoc lekarską).  Wniósł wielki wkład w ratowanie rannych w pierwszym okresie wojny 1939 roku (w swoim  domu zorganizował szpital polowy). Leczył rannych w dwóch innych szpitalach polowych na terenie Milanówka w latach 1039-40, m.in. w szpitalu na plebanii parafii św. Jadwigi Śląskiej i willi „Perełka”.
W notce o Fiderkiewiczu wykorzystano, m.in. nekrolog zamieszczony w  „Kurier Polski”, nr 134 z 9 czerwca 1972, - Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, XXV, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1973, - s. 10-12
A. Fiderkiewicz (biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - 1973).jpg
Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 2, Warszawa 1987.
(red. Jacek Majchrowski), Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1994, s. 276 (biogram nr 328
Milanówek – Mały Londyn”. ( A. Pettyn, TMM, Milanówek 2000 r.)
 
„Polska-Kanada 1845-1961” (dokumentacja stosunków polsko-kanadyjskich).

Oprac. Andrzej Pettyn

 

Reklamy
Polecamy

poprzednie zamknij następne